سلطان محمد ميرزا قاجار
306
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
را كنده ، از خاك پيدا كنند . سنگى آن است [ كه ] در كوه از شكافى ، سنگها مىكنند ، پارچهپارچه از او فيروزه بيرون آيد . در خاك ، فيروزهء درشت بسيار كم يافت مىشود . اگر بهدست آيد دخلى به فيروزهء سنگى ندارد . « 35 » مردمش خوشصورت و مهربانتر از ساير خلق خراسان [ اند ] . امامزاده محروق شهر نشابور از جهت خرابى واقعى مايهء رسوايى اين جلگهء خوب آباد شده است . در بيرون شهر كاروانسرا و آبانبارى است بهجهت منزلگاه قافله . در يك ساعتى شهر باغ و بقعهء عالى هست . امامزاده [ اى ] در آن بقعه مدفون است موسوم به سيّد محمد محروق . « 36 » در اين بقعه ، بعضى سنگهاى سفيد ديدم كار كردهاند مثل مرمر موصل بدون زياد و كم . هرقدر از مردم آنجا جويا شدم ، ندانستند معدن آن سنگ از كجاست . اين بقعه از بناهاى سلاطين صفويه است . آرامگاه عطار و خيام مدفن شيخ عطار عليه الرحمه [ 199 آ ] به قدر نيم ساعت به اين بقعه فاصله دارد . به امر محمد شاه مرحوم بر سر قبر شيخ بقعهء بسيار مختصرى بنا كردهاند ، ناتمام است . مدفن خيام در يكى از ايوانهاى بقعهء سيد محمد محروق است . قدمگاه از نشابور الى قدمگاه « 37 » پنج ساعت ، اول راه جلگه و هموار [ است ] . آخر
--> ( 35 ) . در اين ايام در ميانهء تربت و طبس هم معدن فيروزه جستهاند [ و ] كار مىكنند . فيروزهاش بد نيست . ( حاشيهء متن ) . ( 36 ) . « در نزديك نشابور عمارتى واقع است ، به امامزاده محمد محروق مشهور [ است ] . در ميان اين عمارت سه قبرند ، كه يكى مال محمد محروق ابن محمد بن زيد بن امام زين العابدين ( ع ) مىباشد و . . . . . سيم مال عمر خيام شاعر و مهندس مىباشد » . ( سه سفرنامه ، ص 197 ) . بنابر بعضى اقوال ، او را برادر على بن موسى الرضا مىدانند . ( 37 ) . يكى از بخشهاى تابعهء شهرستان نيشابور . مركز آن قصبهء قدمگاه است كه در 24 كيلومترى خاور -